Op basisschool Franciscus in Biezenmortel geeft Mariekuh Oomes les aan een combinatiegroep 2-3. Gaat dat samen? Kleuters die nog volop willen spelen en kinderen die leren lezen? Ja, blijkt in de praktijk. Volgens Mariekuh versterken de groepen elkaar zelfs.

Is het een keuze om met combinatiegroepen te werken?

“In ons geval niet. We hebben eenvoudigweg te weinig leerlingen om er losse groepen van te maken. We hebben dus ook een combinatiegroep 1-2. In onderling overleg bepalen we welke groep 2-leerlingen in aanmerking komen voor groep 1-2 en welke voor groep 2-3. In groep 2-3 plaatsen we de kinderen die al zelfstandig kunnen werken.”

Hoe ziet jouw groep 2-3 eruit?

“In deze groep zitten kinderen in de leeftijd van 5 t/m 8. Sociaal-emotioneel passen zij heel goed in deze groep. De belevingswereld van kinderen in groep 2 en 3 vind ik heel goed op elkaar aansluiten.”

Beschrijf eens een gemiddelde schooldag.

“We starten elke ochtend als één groep in de kring. Aan bod komt dan het thema dat we die periode hebben gekozen. De ene keer leg ik meer nadruk op het thema uit Schatkist en de andere keer meer op Veilig leren lezen. Soms combineer ik ook thema’s, zoals het thema ‘In de sloot’ uit Schatkist met het thema ‘Verzamelen’ uit Veilig leren lezen. In kern 7 kozen we ‘Piraten’, omdat dit beide groepen natuurlijk heel erg aanspreekt.”

“Na de gezamenlijke start gaat mijn groep 2 naar de speelzaal met groep 1-2. Daar zijn ze een klein uur bezig. Die tijd benut ik om de leerlingen van groep 3 instructie te geven. Bij Veilig leren lezen maak ik daarbij gebruik van de Leerkrachtassistent. De instructie begin ik met alle kinderen. Vervolgens gaan de kinderen die de zonlijn volgen zelfstandig aan de slag. Dan geef ik basisinstructie aan de overige kinderen die daarna ook zelfstandig gaan werken. De risicoleerlingen geef ik verlengde instructie, bijvoorbeeld extra lezen, vlot lezen of aandacht voor b/d. Dat kan met Veilig & vlot, het ringboekje of de extra werkbladen. Dit doe ik vijf tot tien minuten, elke dag.”

“Om 10.00 uur gaan we fruit eten met elkaar en is er een korte pauze. Na een half uur start groep 3 met het ‘contractwerk’. Ik stel voor elke leerling een contract op voor zelfstandig werken. In groep 3 hanteer ik een basis-, extra lezen- of zoncontract. De gegevens uit de Toetssite Veilig leren lezen vormen de basis voor deze contracten. Met groep 2 ga ik vervolgens in de kring met Schatkist aan de slag. Samen met de leerkracht van groep 1-2 bepaal ik welke activiteiten we doen. Na de gezamenlijke activiteit gaan de leerlingen van groep 2 een planbordwerkje doen, zoals kralenplank, een werkje uit de rekenkast of taalkast, schilderen, bouwhoek of poppenhoek.”

Hebben de kinderen van groep 3 daar geen last van?

“Dat valt gelukkig heel erg mee. De kinderen hebben geleerd hoe ze zelfstandig moeten werken en ze kunnen zich daardoor ook heel goed concentreren. En de kinderen van groep 2 weten goed dat ze niet moeten schreeuwen of rennen door de klas. Het lokaal is er goed op ingericht en er zijn natuurlijk nooit tien kinderen tegelijk in de bouwhoek bezig.”

Maar willen de kinderen uit groep 3 niet ook graag meespelen?

“De kinderen in groep 2 spelen twee keer per dag, binnen of buiten of ze hebben gym. Natuurlijk vragen de kinderen van groep 3 wel eens waarom zij dat niet mogen. Dan leg ik uit dat kinderen van groep 2 volgend jaar in groep 3 ook niet meer zoveel mogen spelen en dan begrijpen ze het wel. En als de kinderen van groep 3 klaar zijn met hun contractwerk, mogen ze ontspannen in de poppenhoek of bouwhoek, schilderen of puzzelen. Daar hebben ook deze kinderen nog behoefte aan en die spullen zijn hier allemaal in het klaslokaal voorradig.”

Welke voordelen heeft het werken in een groep 2-3 nog meer?

“De kinderen leren van elkaar. De kleuters pikken al wat op van de kinderen in groep 3. Als je het bijvoorbeeld hebt over de ‘v’ van verkeer, welke woorden horen daarbij? Daar kun je op verschillende niveaus mee werken. En voor kinderen in groep 2 die nog niet bezig zijn met letters en woorden zijn de wandplaten gewoon leuke platen om naar te kijken. Maar onbewust krijgen ze toch al veel mee. Het komt ook wel voor dat kinderen uit groep 3 wat uitleggen aan kinderen van groep 2. Ze weten ook dat ze tips mogen geven, maar het niet mogen voorzeggen. Ook al is dat soms wel eens moeilijk voor ze. Ook op andere vlakken leren kinderen van elkaar. De kinderen uit groep 2 zien dat de oudere kinderen personen met handen tekenen, en dat gaan ze dan ook proberen.”

Is het ook echt één groep?

“Ja, het is belangrijk om het groepsgevoel goed te houden. Dat doe ik door de kinderen veel activiteiten samen te laten doen, zoals een handenarbeidles of tekenles. Ik laat kinderen van groep 2 ook wel een toneelstukje spelen dat ze in de poppenhoek hebben voorbereid. Dat voeren ze dan op voor de hele groep. En daar moeten alle kinderen om lachen, óók die uit groep 3. Je ziet ook gemengde vriendschappen, die lopen door groep 2 en 3 heen.”

Een combinatiegroep vraagt nogal wat organisatietalent?

“Het vraagt vooral om een strakke planning en duidelijke afspraken met de leerlingen. Je moet afwisselend instructie geven en kinderen zelfstandig laten werken. Een voordeel is dat zowel Schatkist als Veilig leren lezen daarop goed zijn ingericht. Als de ene groep bezig is met een startactiviteit, dan kan ik aan de andere groep instructie geven en vervolgens zelfstandig laten werken.”