Marieke Hammer

... van heuveltjestuin tot pumps

Grote drukte in de kleutergroep van juf Marieke Hammer: de leerkracht van de buurklas is ziek, en nu heeft ze meer kleuters onder haar hoede dan normaal. Op zich geen probleem, want in alle kleuterklassen van basisschool Berkeloo in Berkel-Enschot wordt met hetzelfde anker van Schatkist gewerkt. Hoe bevalt de methode in de praktijk?

De kleuters zijn druk in de weer met Schatkistactiviteiten:

• De kleurrijke verteltafel wordt druk bevolkt door alle dieren uit het ankerverhaal. De kleurrijke verteltafel wordt druk bevolkt door alle dieren uit het ankerverhaal.

• Aan de muur hangen wensen. Pompoms wens hangt bovenaan: hij wil graag kunnen fietsen zonder zijwielen. De kinderen hebben hun wensen in tekeningen verwerkt. Bram wenst: dat ik altijd eten en drinken bij me heb, Roos wil graag een heuveltjestuin.

• In de kledingwinkel rekent een meisje in een feestjurk een paar veel te grote pumps af bij de kassa.

• De weerhoek is behangen met weerberichten, allerlei boeken over het weer staan er op een plankje.

• Twee kleuters vullen een kopieerblad in met hun eigen weerbericht, terwijl Pompom toekijkt vanuit zijn kinderstoeltje.

Pompom bijpraten

De kleuters zijn dol op Pompom. "Alle kinderen willen Pompom vasthouden of naast hem zitten. Het liefst zouden ze hem meenemen", zegt juf Marieke. "Van alles vertellen ze aan hem: 'Mijn mama heeft een baby in de buik', 'dit is een nieuw kindje in de klas'. Pompom wordt eerst even bijgepraat, dan kunnen we van start."

Zelfstandig achter de computer

Pompom is bovendien de held van het computerprogramma Schatkist Lezen, dat het erg goed doet bij de kleuters. "De kinderen kunnen er zelfstandig mee werken, zowel de jongste als de oudste kleuters. Zodra ze het programma geopend hebben, gaan ze ermee aan de slag en hoor of zie ik ze niet meer totdat ze klaar zijn. Na een bepaalde tijd stopt het programma vanzelf, dus je hoeft niet in de gaten te houden of ze geen uren achter de computer zitten."

Je hoort geen /d/!

Ook de Tijdwijzer, de Cijfermuur en de Lettermuur zijn volop in gebruik in de klas. Met name de Lettermuur levert enthousiaste bijdragen van de kinderen op. Soms bedenken ze zelfs zo veel woordjes bij een letter dat er extra tafels nodig zijn om alle kaartjes uit te stallen. ‘Is het te merken dat de kinderen daardoor inderdaad meer met letters bezig zijn?’ ‘Jazeker’, vertelt collega-
kleuterjuf Tonny Santegoeds. ‘Ik heb bijvoorbeeld een jongetje in de groep dat Ward heet. Sinds een paar weken schrijft hij zijn naam met een ‘t’ aan het eind, want, zegt hij, ‘je hoort geen /d/, je hoort een /t/!’ Hij heeft dus heel goed in de gaten dat je moet luisteren naar klanken.’

Bevroren beer

De ochtend eindigt met het voorlezen van het ankerverhaal Lente. Juf Marieke neemt plaats in de grote leunstoel en alle kinderen zoeken een plekje in de kring. Het verhaal gaat over Eekhoorn die de winter beu is. Zijn voorraden raken op. (‘Hoeveel beukennootjes heeft Eekhoorn nog?’ Alle kinderen steken zeven vingers op.) Zijn vriend Beer ziet er bevroren uit. ‘O, een ijsbeer’, roept een stemmetje. ‘Hoe ziet een ijsbeer er dan uit?’ ‘Helemaal wit en zacht.’ ‘Als je bevroren bent, ben je dan zacht?’ ‘Nee, toch niet.’ Het verhaal gaat weer verder. Net als Eekhoorn proberen de kinderen de winter weg te duwen, tevergeefs. Maar uiteindelijk komt de lente toch. Helemaal vanzelf.

Eigen vrijheid

De leerkrachten op basisschool Berkeloo werken nu een jaar met Schatkist. Ze hebben ervoor gekozen vier ankers per jaar te doen, en per anker twee ankerpunten. Daarnaast werken ze met eigen thema’s, want ze houden graag wat vrijheid. ‘In het begin werkten we een anker heel strak uit, precies volgens de aanwijzingen’, zegt juf Marieke. ‘Maar gaandeweg word je wat losser en neem je de vrijheid om dingen aan te passen. De activiteiten voor kleine groepjes bijvoorbeeld zijn leuk, maar soms wat lastig uit te voeren in drukke tijden. Dan maak ik de groepjes gewoon wat groter, en dat werkt ook goed. Of je ziet bij het werken in hoeken dat de kinderen de ene keer heel enthousiast zijn, terwijl een andere hoek ze niet lijkt te boeien. Je past dat dan een beetje aan. Schatkist biedt handreikingen en leuke ideeën, en als je die afstemt op je groep, loopt het heel goed en behandel je de tussendoelen evengoed.’

Doorgaande lijn

Het gestructureerde aanbod van tussendoelen én de doorgaande lijn noemen beide leerkrachten als groot voordeel van Schatkist. ‘Bij de overgang naar groep 3 wordt ons gevraagd naar het leesniveau van de leerlingen omdat die verschillen groot kunnen zijn: er zijn kinderen die al kunnen lezen en kinderen die daar nog helemaal geen interesse in hebben. In groep 3 werken ze nu ook met het zonniveau (in Veilig leren lezen, red.); kinderen die al kunnen lezen gaan dus in dezelfde lijn verder.’

Ontvang ter inzagepakket 
Pompom op schoot Pompom op schoot